26-01-2002 Column 118: De belangen van de aandeelhouders of van de werknemers?
 
Wie waren er eerder, waren ze toen belangrijk en hoe is het allemaal uit de hand gelopen?

Jaren geleden, toen beleggen nog een privť spel was voor de echte rijken en bedrijven alleen aandelen uitgaven, als ze zich moesten verdedigen tegen de fiscus, die bij het overlijden van de eigenaar iets te enthousiast kwam afrekenen, voelden werknemers zich nog een beetje een deel van de bedrijfsfamilie.
Ja, uitgebuit werden ze wel die arme donders. Lange werkweken en vooral ook dagen. Allemaal in dienst van het grote goed de werkgelegenehid en de sociale zekerheid voor vrouw en kinderen.
Van tijd tot tijd werd het te gortig en dan sprongen de vakbonden op de bres. Er werd soms heftig gestaakt en uiteindelijk werden er door de fabriekseigenaren concessies gedaan en dan was het weer een tijdje pais en vree.
Werknemers kregen nog gouden speldjes voor hun dienstjaren en meenden door goed hun best te doen promotie te kunnen maken. Voor die promotie gingen de bazen niet over een nacht eis. Toevalstreffers telden niet mee, want men moest echt iets in iemand zien wilde hij tot de rijen van leidinggevenden door kunnen dringen. Talloos zijn de verhalen van de eerste directeur die buiten de familiekring gekozen werd om de directie te versterken. Zelf had ik een oom, die die eer genoot bij een van 's lands toonaangevende rederijen. Bij de benoeming stond een lange staat van onbesproken en perfecte dienst garant voor het resultaat.

Hoe anders is het nu!
Men buitelt omhoog naar de top, al bokjespringend soms als een vlucht vooruit om niet door eigen falen te worden ingehaald. Eindelijk was de arbeidsmarkt weer krap, dus kon men iets eisen en de prompte beschikbaarheid van een functionaris kwam soms een concurrent wel goed uit. Vooral handig als je dan ook nog een paar klanten mee wist te nemen, wat meer over de loyaliteit van de klanten zei, dan over de kwaliteiten van de nieuwe manager, tenzij hij in zijn oude functie een lange toegewijde staat van dienst had. ....maar dan loop je niet zo snel over naar een concurrent!

De nieuwe managers een blik op de AEX of AMX, ťťn oor voor de financiŽle analisten, een directe lijn met de personeelsmanager, sturen op resultaten. Ja coachen en managen is wel een beetje de bedoeling, maar in de wilde rit naar succes, moet je toch wat andere prioriteiten stellen. Gelukkig zijn er allemaal leuke ontslagregels opgesteld, die als ze toegepast worden niet al te veel problemen opleveren met de vakbonden. Bij de ene ontslagen werknemer levert dat wat meer problemen op dan bij de andere. Leeftijdsdiscriminatie mag niet volgens het correctheidsprincipe van de regering. Maar ja, het is al net als met de inflatie veroorzaakt door de invoering van de Euro, die immers volgens het CBS ook niet bestaat. Het waarheidsgehalte wordt verhoogd door de hoeveelheid berichten en hun echo's. Ik zou zeggen, doen die mensen van CBS geen boodschappen of praten ze thuis zo weinig dat ze het echt niet weten.
Heeft men wat lijken in de kast verzameld, dan wacht men gewoon op de eerste de beste tegenwind af en begint de grote schoonmaak. Wat dat betreft kwam 11 september als geroepen ook vanwege de groeistagnatie natuurlijk, maar ja dat was nog geen echte recessie en dan moet je een beetje voorzichtig zijn.
Kortom bij eerste noodzaak, ontsla je een dwarsdoorsnede van je personeelsbestand, want discrimineren naar kwaliteit of leeftijd mag je niet.
In de pers neem je dan je verlies met een leuke voorziening, of je stoot wat bedrijfsonderdelen af. Daar zit nog een aardig kantje aan, want de voorziening neem je vooraf en afrekening komt later. Met een voorziening aan de personeelskant en nog een aardige produktie totdat je echt afstoot kan je jezelf nog een leuk zetje omhoog geven. Weet je in ieder geval de volgende verslagperiode zeker dat je je doelstellingen haalt. Handig, geen hete adem van de aandeelhouders in je rug.

Wie zijn dan eigenlijk de aandeelhouders van nu? Eigenlijk iedereen, die een paar centen over heeft en gedurende de laatste jaren in de markt gestapt is, omdat de koersen alleen maar omhoog gingen. Miste je zelf het overzicht dan hadden de banken daarvoor allerlei oplossingen, die het risico beperkten, omdat die banken specialisten in dienst hebben, die het allemaal weten. Heeft iemand eigenlijk ooit die kennis echt op de proef gesteld? Misschien een vreemde vraag maar gezien de tegenstelling in de beleggingsadviezen van de verschillende banken niet eens zo'n vreemde. Het heeft een beetje een gelijkenis met het weerbericht. Slecht weer komt sneller en mooi weer is vlugger voorbij, dan men voorspelt. Ondanks alle satellieten is daar niet veel aan veranderd, waar zijn de tijden van Pelleboer en de molenaar in het midden des lands gebleven. Als je de financieel analisten hoort, is het jammer dat er nog managers moeten zijn in bedrijven, want vaak weten zij al maanden tevoren hoe het zal aflopen. Het moet wel druk zijn aan de bedrijfsuitgangen, waar de analisten druk gegevens uitwisselen met de staffunctionarissen. Als in Duitsland een chipfabrikant minder presteert, moet ASML naar beneden. Doet een techfonds in de USA het beter dan kan de hele techsector worldwide omhoog. Ruwe olieprijs een paar procent gestegen, hup Royal Dutch 4 procent omhoog. Er wordt alleen nog in dagen gedacht.
Vroeger keek ik ook rond in de vliegtuigen van KLM, als ik zag dat ze steeds voller raakten, kocht ik maar weer een paar aandelen, en vaak bleef de koers van het aandeel niet achter bij mijn hooggespannen verwachtingen. Voordeel was, dat ik mijn eigen waarneming deed en die was niet gebaseerd op een paar dagen.
De techniek van Chart reading kwam in zwang. Een techniek die voor een belangrijk deel gebaseerd is op een zelfvervullende prognose. Banken beloeren elkaar met hun beleggingen en trekken snel conclusies aan de hand van de bedrijfsgegevens. De grootste activiteit in de markt wordt dan ook veroorzaakt door geruchten, waar het snelst op gereageerd wordt door die beleggers die niets anders doen dan de financiŽle nieuwsstroom volgen, dus de grote beleggingsinstellingen. Geruchten worden versterkt door hun eigen echo's die de oorspronkelijk zenders bereiken, die daar weer realiteitswaarde aan ontlenen.
Bedrijven, die geld nodig hebben gaan publiek en belonen met opties en aandelen. Geld dat uit het niets ontstaat en ook weer in niets kan opgaan, zoals wij inmiddels pijnlijk hebben ondervonden.
Grootaandeelhouders hebben het alleen nog maar over waarde creŽren en cashen en opvallend genoeg ontbreekt vaak iedere relatie met een bedrijfsbeleid dat gebaseerd zou moeten zijn op continuÔteit en stabiliteit voor het bedrijf maar ook voor de medewerkers.
Als medewerkers zich vroeger uitgebuit voelden, is er best een reden voor om dat nu nog sterker te voelen, ondanks alle mogelijke winstdelingsregelingen.
De hele maatschappij is doorspekt met het "No cure, no pay" principe. Je moet zelf deelnemen om je een toegewijde werknemer te voelen. In ons vak van werving en selectie moet je dus ook de risico's delen om mee te mogen doen. Zonder deelneming geen betrokkenheid lijkt het. Vaak komt het alleen op delen neer, want op het moment dat een dienst tot aan het effectief leveren van de prestatie vrij is, is de loyaliteit van alle partijen gezien de financiŽle waarde ervan maar uiterst beperkt. Vandaar dat wij bij "No cure, no pay" opdrachten meer moeite hebben om een goede prestatie neer te zetten vanwege het gebrek aan belang van de opdrachtgever, vooral omdat een open een eerlijke communicatie er volslagen bij inschiet. Niet omdat men niet wil, maar omdat men bij de enorme dwang tot prestatie, het zicht verliest op de immateriŽle zaken, die aan de resultaten bijdragen. Men heeft er geen tijd voor. Houdt dat personeelsgeleuter op afstand! Persoonlijk contact wordt zoveel mogelijk gemeden. Psychologisch volkomen juist in dit soort situaties, want met iemand communiceren zal de kans op consensus niet altijd vergroten!
De conclusie van dit betoog is, dat met het opvoeren van de druk op de bestuurders, de aandacht voor de werknemers en de bedrijfsrelaties zodanig afneemt, dat dit op termijn de belangen van de aandeelhouders schaadt, omdat dit de weg geopend heeft naar ongenuanceerd gedrag in de samenleving. Deze stelling gaat in de non profit sector zoals het openbaar bestuur net zo hard op als in het bedrijfsleven. Zeker waar het, de relatie tussen politiek en burger zowel als cultuur en maatschappij, betreft. Wij rekenen geregeld met elkaar af!
De politie moet bepaalde taken laten liggen, omdat men wordt afgerekend op prioriteiten. Waar begint kleine criminaliteit en waar vangt het georganiseerde deel aan! Hoe brengen wij de jeugd normen en waarden bij, hoe voeden wij ze op en vooral hoeveel geld hebben wij daar voor over.

 
Noot: Kijk voor het regelmatig bijgewerkte banenaanbod op de IBS vacature-pagina's en op http://www.jobbingmall.nl/ en regelmatig op de nieuwsgroepen nl.markt.banen en dds.banenmarkt.
 
© TW 2001