01-12-2002 Column 128 Analisten in de actualiteit
 
Regelmatig lees je berichten, dat beleggers slachtoffer worden van banken en vermogensbeheerders die meer gericht zijn op handelsvolume en daarmee op hun eigen provisie, dan op het maken van resultaat voor de beleggers.Men doet dit door snel in- en uit te stappen. Veel handel leidt tot het behalen van de provisiedoelstellingen. De Autoriteit FinanciŽle Markten (AFM) past nieuwe regels toe.
Pieter Lakeman van de Stichting Onderzoek Bedrijfs Informatie (Sobi) stelde de 'krankzinnige' omloopsnelheid bij pensioenfondsen onlangs aan de orde. Dit kost miljoenen euro's per jaar. Men noemt dit gemakshalve het nadeel van actief vermogensbeheer. Pensioenfondsen bekijken gemiddeld eens per jaar de portefeuille en muteren daar in. Bij particulieren gebeurt dit veel vaker. En soms niet helemaal vrijwillig. Soms loopt het aardig uit de hand en volgt er een procedure inzake commissiejagen. Vorig jaar kreeg een belegger euro 150.000 terug van de euro 800.000 die hem in 1998 aan provisies is berekend toen zijn portefeuille acht keer is omgedraaid. Ofschoon niet kenmerkend, verliezen particulieren, maar ook de vermogensbeheerders, de kosten van beleggen en risico's van de beurs nog wel eens uit het oog. De AFM wil met nieuwe regels duidelijk maken wanneer sprake is van een ongeoorloofd aantal effectentransacties.
Centraal staat de basisnorm: dat er sprake is van provisiejagen als brokers zoveel transacties verrichten dat een positief beleggingsresultaat onwaarschijnlijk is. Ook specifieke omstandigheden van de belegger worden meegewogen bij de vraag of de aard en de frequentie van de transacties passen in het beleggingsprofiel. Adviesrelaties worden niet van de regel uitgezonderd. 'Als een adviseur met het geven van advies een dominante rol heeft gespeeld in het handelen van de cliŽnt, wordt gesteld dat het initiatief van de adviseur afkomstig is.'
Effecteninstellingen lijken er kortom beter aan te doen niet met opdringerige adviezen te komen en de handelsdrift te beteugelen, zeker in moeilijke beurstijden, en zelfs als een belegger blijft aandringen op transacties.
Helaas stelt de toezichthouder ook vast dat beleggers zich geen illusies hoeven te maken over de onafhankelijkheid van analisten.(FD 25-11-02). Zakenbanken kopen in de USA op grote schaal vervolging af te zake van dubieuze adviezen door hun analisten. Analistenrapporten moeten beleggers aanzetten tot handelen! Via de transacties wordt de research betaald. Omwille van de kostendekking heeft de bank vaak meer petten op.Zakelijke belangen van banken blijven onzichtbaar voor beleggers, terwijl die vaak wel de inhoud van de analistenrapporten beÔnvloeden. In de USA wordt gewerkt aan een strikte scheiding tussen analisten zakenbanken, omdat in tal van gevallen geen sprake meer was van onpartijdig advies. Het afsplitsen van de consultancy afdelingen bij de "big 5" is een aanzet om tot meer onafhankelijkheid te komen.
Regulering is erg, maar als bedrijfsbestuurders, analisten en accountants ertoe aanzetten om shareholdersvalue te gaan produceren in plaats van producten is dat veel erger. Helaas is daarmee een ontwikkeling op gang gezet, die een schijnbeeld oproept en de echte groei en continuÔteit raakt ondergesneeuwd. De winstgevendheid in het licht van de shareholdersvalue is zaligmakend geworden.
Wat opvalt is de vooringenomenheid, die je tegenkomt bij veel van je relaties over de bestuurskwaliteiten van verschillende CEO's in het Nederlandse bedrijfsleven.
Een CEO, die zich rustig concentreert op zijn beleidstaken, wordt al snel ontoegankelijk genoemd om geen ander woord te gebruiken. CEO's die wellicht hun nek te ver uitgestoken hebben en daar nu mee geconfronteerd worden, worden zonder vorm van proces min of meer publiekelijk terechtgesteld. De afrekenmentaliteit is in veel geledingen van analisten en financiŽle journalistiek goed doorgedrongen.
Toch is het aardig van een analist of een journalist eens het CV op te vragen. Er bestaat een goede kans, dat op basis van de inhoud vastgesteld kan worden, dat het uiterst onwaarschijnlijk is dat hij of zij op basis van kennis en ervaring ook echt onafhankelijk en onpartijdig zou kunnen zijn, domweg omdat men een resumť rond toetert van verkregen opvattingen zonder ook maar een eigen inbreng.
Opvallend is ook bij het debat over dit onderwerp, dat naarmate men gedetailleerder op de hoogte is en dat ook in de groep manifesteert, de groep steeds stiller wordt en zich beperkt tot weinig relevante kanttekeningen.
Het past allemaal weer goed bij de eerder in deze columns verkondigde stelling: "Het gaat er niet om, dat men een correcte gefundeerde mening verkondigd, maar meer om het feit dat als men iets te zeggen heeft, men het zo snel en zo doeltreffend mogelijk naar een zo groot mogelijke groep communiceert." Dit verklaart ook het ontstaan van zo veel specialisten op velerlei gebied, die in de media te pas en te onpas naar hun mening worden gevraagd. Een paar keer publiekelijk aardig uit woorden komen, levert dat je al snel het label specialist op en geloof mij je zult gebeld gaan worden!

 
Noot: Kijk voor het regelmatig bijgewerkte banenaanbod op de IBS vacature-pagina's en op http://www.jobbingmall.nl/ en regelmatig op de nieuwsgroepen nl.markt.banen en dds.banenmarkt.
 
© TW 2001