24-05-1999 Column 36: Risico nemen

Gokken en risico nemen zijn twee verschillende begrippen. Als we successen nader bekijken zien we dat ze ontstaan zijn, omdat mensen meer gedurfd hebben dan anderen onder gelijke omstandigheden. Of dat een gok was of een risico of in feite geen van beide, dat is de vraag waarmee wij als toeschouwer blijven zitten. De betrokkenen zullen ons meteen wijzen op de feiten die hen bekend waren en vooral ook op hun langjarige ervaring en hun in combinatie met de creativiteit en inventiviteit ontwikkelde intu´tie. Als je niet durft is de kans op slagen gereduceerd tot 0, want er gebeurt gewoon niets. Geen actie, geen reactie.
Neem eens het eenvoudige voorbeeld van onze verkoper, die we een aantal columns eerder opvoerde. Toen hij startte wist hij nauwelijks van iets. Hij had een goed product en had een goede assertieve babbel en was klaar om de wereld te laten zien wie hij was. Hij bulkte van positieve energie. Het was moeilijk het niet te zien, hier stond een "winner". Alles wat hij aanraakte werd goud. Geleidelijk werd hij zich zijn succes bewust en wilde het vasthouden. Hoe het hem bereikt had, wist hij niet helemaal meer, wel dat hij niet zonder kon. Het verschil tussen een goede en een matige verkoper op dat moment is, dat de goede contact met zijn eigen ik heeft behouden en de matige in goede noch in slechte tijden een actieve speler in zijn eigen toneelstuk met open einde is. Waarom er zo'n verschil is tussen de een en de ander, is slechts gerelateerd aan de persoonlijkheden. Het heeft te maken met de actieve intelligentie, de inventiviteit en de creativiteit en vooral de van nature aanwezige intu´tie, die bij de ÚÚn een grotere rol speelt en beter ontwikkeld is dan bij de ander. De matige verkoper gaat daarom steeds nadrukkelijker vasthouden aan zijn eigen zekerheden, hetgeen meteen duidelijk wordt aan zijn relatienetwerk. Hij wordt steeds assertiever, gaat anderen de schuld geven van zijn vermeende falen, is steeds minder bereid zijn nek uit te steken, wil te graag verkopen in plaats van af en toe eens gewoon lekker nee te zeggen. Het graag willen tekent zich ook af door het te nadrukkelijk dichtspijkeren van de risico's zowel intern als extern. Niemand zal later kunnen zeggen dat het zijn schuld was dat de deal fout liep. Nee hij heeft geleerd, hij neemt geen risico meer! Helemaal fout, meneer is gewoon bezig met een emotionele burn-out. Dat komt overal voor. Kijk maar eens in de politiek van de afgelopen week. Spelen zonder risico, dat willen we allemaal wel. Het minste wat we treugverdienen maar gelijk ook het meeste, is ons eigen geld. Meestal wordt er echter verloren.
Niet omdat we niet wilden spelen, maar omdat we niets van ons zelf wilden inzetten. Vervolgens het zwartepieten, wie nu eigenlijk echt de schuld was. Als je eerlijk bent, is zoiets helemaal niet interessant. Wel van belang is of je bereid bent de consequenties onder ogen te zien en de brokken bij elkaar te vegen en het beter te gaan doen. In de politiek maar ook in het bedrijfsleven komt het er dan vaak op aan hoe je de publieke opinie bespeelt , zodat de werkelijke redenen van het debacle zo worden ondergesneeuwd, dat niemand meer interesse heeft om de feiten te verzamelen. Het gevolg is, dat geleefd wordt volgens het principe "Ze dronken een glas, ze deden een plas en lieten de zaak zoals hij was ".
Nee, het nemen van risico en dan de gecalculeerde vorm ervan staat gelijk met innoveren. Het vraagt persoonlijke moed en doorzettingsvermogen om de nodige initiatieven te nemen, die tot innovatie leiden. Dus ook moed en doorzettingsvermogen maken onderdeel uit van het resulterende succes. Waar het steeds om gaat is de relatie van actie en reactie. Actie laat dingen gebeuren waarop we weer moeten reageren. Het is steeds weer een puzzel hoe! Iedere stap leidt ons verder op weg in ons eigen toneelspel. Praat met een gokker en je krijgt interessante antwoorden. Zo had ik een vriend, die nooit een ÚÚn-armige bandiet in een kroeg met rust kon laten. Als we binnen kwamen stond hij de actie een tijdje te peilen. Het deed er niets toe of ik probeerde hem te overtuigen niet te spelen. Er kwam altijd een moment van ongebreidelde aandrang. Het vreemde was, dat mijn vriend vrijwel altijd zijn geld terughaalde of een beetje won. Ik vroeg hem eens hoe dat kwam. Hij kon het niet goed uitleggen, maar waar het neerkwam was, dat hij keek of er een winnende of verliezende reeks aan de gang was en hoe lang er tussen grotere uitkeringen zat. De vriend deed gewoon aan een gecalculeerd risico. Het ging bij hem dus ook om intu´tie gepaard aan ervaring en de spanning om iets te durven (creatief en inventief te zijn met doorzettingsvermogen gepaard aan de moed iets van jezelf in te zetten).
Vaak zijn het alleen factoren van buitenaf, die deze inschatting be´nvloeden. Die vormen dan het echte risico dat je neemt. Het gevoel van spanning en avontuur bepaalt voor sommigen in hoge mate het nemen van risico, hoewel ze toch de neiging hebben om de risico's zoveel mogelijk te gaan benoemen en in te schatten. Succesvolle mensen houden dus van initiatieven die risico inhouden, maar houden niet van het risico zelf, dat ze zo veel als mogelijk proberen te beperken. Het is dus in feite vergelijkbaar met een voetbalclub die een uitermate succesvol aanvallend type voetbal speelt, maar toch ook erg veel waarde hecht aan een ijzersterke verdediging. Het spel wordt er iets minder avontuurlijk van, maar geeft de spelers en de supporters wel meer zekerheid.

Bibliografie: Tactics, The Art and Science of Success, by Edward de Bono, Fontana Paperbacks 1986

© TW 2001