16-04-2000 Column 77: Dromen

Dromen zijn bedrog! Liedjes werden erover gemaakt. Marco Borsato scoorde er een hit mee.
Toch laten hele volksstammen zich keer op keer weer in de maling nemen door gelikte marketingverhalen, want iets anders is dat gezwam over New Economy niet. De hype over internet is naast een stukje realiteit vooral gebaseerd op journalistieke verslaggeving. Kenmerkend voor mensen is, dat men graag wil geloven in geschreven woord. Hoe vaker men het op papier zet hoe meer realiteitswaarde het onderwerp krijgt. Als mijn lezers even in de tijd teruggaan, zullen ze columns aantreffen waarin ik al vŤr voor de nu optredende beurscorrectie heb gezegd, dat uiteindelijk "het licht" zal doorbreken en de extremen zullen worden gecorrigeerd.
De opbouw van de hype rond de technologiewaarden is het resultaat van steeds intensievere belangstelling in de media voor de beleggingswereld. Er zijn wereldwijd steeds meer programma's in de verschillende media waar men van minuut tot minuut op de hoogte wordt gehouden van het wel en wee van ter beurze genoteerde fondsen. Zelfs de publieke omroepen in ons land geven nu uitgebreid per radio verslag van de beursdag in verschillende nieuwsflitsen. We hebben inmiddels een businessnieuwszender waarin men iedere twintig minuten alle Europese beurzen belicht. Hoe je de kwaliteit van deze journalistieke inspanningen beoordeelt, is enerzijds een kwestie van wat je qua nieuwsvoorziening verwacht en anderzijds van hoe hoog je eigen kennisniveau is. Hoewel er heel veel specialisten per dag voor de microfoon worden gehaald, is het de vraag of wat ze te melden hebben de diepgang van de spreekwoordelijke surfplank wel te boven gaat. Niet omdat ze geen kennis hebben of die niet ergens vandaan kunnen halen om de feiten te analyseren, maar omdat men zo vaak naar hun mening gevraagd wordt, dat men maar vast begint te praten vůůr men echt heeft nagedacht. Bovendien kun je je afvragen of een zakelijk en technisch verantwoord antwoord marketingtechnisch voor hun eigen positieve publiciteit wel zinnig en verantwoord is. De beurs is "hot" en zelf intussen ook meer geÔnteresseerd in publiciteit en bijbehorende giga-omzetten dan in het traditionele strenge maar rechtvaardige beleid. De regels zijn versoepeld, dat trekt meer beursfondsen aan, inmiddels al weer zo'n 900 en dat was een aantal jaren geleden gedaald tot onder de 300.
De beoordeling van de beurs kende in de afgelopen jaren een interessante evolutie. De bakermat voor die beoordeling was en is vanzelfsprekend Wall Street. Als we de laatste 20 jaar bekijken zijn de omzetten op de beurs opgelopen van gemiddeld 10 miljoen stukken per dag naar 1252 miljoen stukken op afgelopen vrijdag en de waarde van de toonaangevende Dow Jones Index van rond 700 naar op de top 12.000. Vanwege de geweldige groei van de beurswaarde is men op allerlei manieren gaan proberen ontwikkelingen te voorspellen. In de jaren '80 was dat vooral de beteugeling van de inflatie, die een belangrijke factor is gebleven, maar toen torenhoog was. Vervolgens ging men daar de bespiegelingen omtrent het begrotingstekort bij betrekken, dan weer was het handelstekort een belangrijke factor. De index van de inkoopmanagers in Chicago speelde een tijdje een dominante rol, vervolgens werden alle statistische gegevens steeds belangrijker. Discussies over de toekomstige waarde van de dollar, die men gelijk zag worden aan de Duitse Mark of misschien wel de gulden, deden golven van valutaspeculatie door de wereld trekken. Hedging als door de geldmagnaat Soros, inmiddels van de voorgrond verdwenen, deden de economie op zijn grondvesten schudden. Uiteindelijk probeerde men alles een wetenschappelijk sausje te geven en ging men technische analyses maken. Het (toekomstig) gedrag van aandelen op basis van een aantal technische factoren in kaart brengen. Op zich allemaal heel mooi, maar alleen zinnig als er in de wereld geen bijzondere factoren hun invloed uitoefenen. Het aardige van technische analyse is dat het leidt tot zelfvervullende voorspellingen. Naar mate men ze meer serieus ging nemen en er vanuit de banken een beleid werd gevoerd om beleggingsfondsen naar de beurs te brengen die belegden in aandelen uit een specifiek deel van de economie, ontstond meer behoefte aan beoordelingsinstrumenten en charts waren daar een voorbeeld van. Om het rendement zo hoog mogelijk te houden, werd men door beursontwikkelingen gedwongen in bepaalde marktbewegingen mee te gaan. Omdat men dat deed, werden de voorspellingen als in de charts gedaan door het marktgedrag bewaarheid, mits er geen andere emotionele factoren een rol speelden. Uiteindelijk kreeg men aandacht voor de Nasdaq de schermenbeurs waar de nieuwe fondsen in de USA worden verhandeld. Het aardige van deze beurs is dat de koersbeweging zo veel beweeglijker is dan die van de Dow Jones. Enerzijds omdat we dan in de tweede helft van de jaren 90 de enorme bloei gaan zien van de ICT fondsen, anderzijds vanwege de ontwikkelingen van nieuwe technologie. Vooral ook een nieuwe technologie in het beoordelen van beurswaarde. Daarvoor zijn tal van technieken en de meest gangbare is de reŽle optietheorie. Een reŽle optie is de mogelijkheid om in de toekomst een bedrag winstgevend te investeren, bijvoorbeeld in een concessie of een licentie. Of de optie uitgevoerd wordt hangt af van het feit of rendabel met exploitatie kan worden begonnen. Zo was het vroeger. Nu zegt men, dat risico stimulerend is. Hoe groter het risico hoe meer waarde de optie heeft en hoe meer winst er geboden kan worden eigenlijk net zo veel bij winst als bij verlies, intussen start men fasegewijs met de investering, die zoals men nu uit de praktijk weet steeds een dik verlies oplevert. Het aardige van de reŽle optie is, dat er in tegenstelling tot de financiŽle optie geen vastgestelde looptijd is! Overigens is deze niet oneindig. Het heeft allemaal iets weg van de traditionele vlucht naar voren, die zijn oorsprong vond in het ondernemen in plaats van het beheren tijdens een bedrijfscrises. Uiteindelijk heeft deze waardebepaling van nieuwe technologie fondsen enorme investeringsstromen op gang gebracht, die anders een meer traditionele beleggingen zouden zijn ondergebracht en dan absoluut minder zouden hebben bijgedragen aan de groei van de economie. Parallel met deze wijze van waardebepaling van nieuwe technologie bedrijven is er thans een ontwikkeling gaande om kennis van het personeel een betere beoordeling te geven in de activa op de balans. Dit zou bedrijven die hun marktwaarde vooral ontlenen aan kenniscentra en "thinktanks", zoals ingenieursbureaus en adviesbedrijven beter in staat kunnen stellen bij geldverschaffers geld te lenen, maar ook om hun aandeelhouders een beter instrument te geven voor de waardebepaling van de onderneming. Op dit moment loopt er in de USA, Europa en ook in Nederland (gesubsidieerd door Economische Zaken) een onderzoek naar het ontwerpen van een betrouwbare maatstaf. Men probeert dus op veel terreinen dromen een zekere tastbaarheid te geven. Veel dromen zullen bedrog blijven, maar er zullen er toch steeds meer waarheid worden!! Maar het blijft zaak een reŽle droom te scheiden van een marketing gebaseerde hype, die echt gebakken lucht is.

Noot: Kijk voor het laatste banenaanbod op de IBS pagina's van http://www.jobbingmall.nl/ en regelmatig op de nieuwsgroepen nl.markt.banen en dds.banenmarkt.

 
© TW 2001